Op 28 april 2025 brak in Spanje en Portugal een gigantische stroomstoring uit die miljoenen huishoudens uren zonder licht, verwarming en internet liet zitten — en 400 miljoen euro schade veroorzaakte. Het was geen toeval. Het was een voorspelling die nu ook voor Nederland geldt. Volgens een rapport van Compass Lexecon, opgesteld in opdracht van Energie Nederland en gepubliceerd op 9 september 2025, dreigt Nederland na 2030 met een soortgelijke ‘perfecte storm’ — met een tekort van 15 tot 18 uur per jaar aan betrouwbare stroom vanaf 2033. En de meeste Nederlanders zijn er volkomen onvoorbereid op.
De perfecte storm: sluitende centrales en stijgende vraag
De kern van het probleem? Een kille combinatie van beleid, technologie en tijd. Kolencentrales moeten uiterlijk in 2029 worden gesloten, zoals afgesproken in de klimaatafspraken. Maar de gascentrales, die als buffer dienen, worden steeds onrendabel door de overschotten aan zon- en windenergie. ‘Als zo’n centrale eenmaal sluit, krijg je die niet zomaar meer terug,’ zegt Cora van Nieuwenhuizen, vertegenwoordiger van Energie Nederland. Dat is geen technische kwestie — het is een structurele leegte. Tegelijkertijd stijgt de vraag naar elektriciteit als razend: miljoenen huishoudens installeren warmtepompen, en de verkoop van elektrische auto’s stijgt met 30% per jaar. De netwerken zijn niet ontworpen voor dit soort pieken.De 4-uursnorm is al verbroken — en het wordt erger
Nederland beschikt over een van de betrouwbaarste elektriciteitsnetten van Europa. De LOLE-norm (Loss of Load Expectation) stelt dat maximaal 4 uur stroomuitval per jaar mag voorkomen. Dat klinkt als een garantie. Maar in begin 2025 werd die grens al op meerdere locaties ruim overschreden. Enexis, een van de grootste netbeheerders, waarschuwt nu voor 22 risicogebieden, waaronder Zuid-Holland, Zeeland en Utrecht. De oorzaak? Geen gebrek aan zonnepanelen — maar een gebrek aan netcapaciteit. De kabels en transformators zijn oud, onderdimensioneerd, en worden niet snel genoeg aangepast. In sommige dorpen in Noord-Brabant en Gelderland zijn de netwerken al zo overbelast dat bij een koude winteravond met veel warmtepompen en elektrische auto’s die opladen, de stroom uitvalt — zelfs zonder een grote storing.Wat gebeurt er als de stroom 8 uur uitvalt?
De veiligheidsregioplannen uit 2019 zijn nog steeds geldig — en ze zijn angstaanjagend. Na twee uur uitval: problemen in gevangenissen. Na vier uur: massale veesterfte in stallen zonder ventilatie. Na acht uur: alles is onvoorspelbaar. De noodplannen stoppen. Geen elektrische pomp voor water, geen communicatie, geen brandweer met licht en radio. En dat is niet fictie. In het EO-programma ‘Black Out’ uit 2024 werd een cyberaanval op Stedin gesimuleerd — en de resultaten waren verschrikkelijk realistisch. Zonder stroom valt de samenleving stil. Niet in dagen. Al na uren.
De overheid waarschuwt: ‘Denk-vooruit’
Op 9 oktober 2025 publiceerde het ministerie van Justitie en Veiligheid onderzoek van Markteffect. Het resultaat: 6 op de 10 Nederlanders voelt dat de kans op een noodsituatie is toegenomen. Maar slechts 43% heeft een radio op batterijen. Slechts 54% heeft genoeg contant geld in huis. En minder dan de helft kan koken zonder stroom. ‘We leven in een onvoorspelbare tijd,’ zei minister Foort van Oosten. ‘Als vitale voorzieningen uitvallen, moet je jezelf 72 uur kunnen redden.’ Daarom is op 17 november 2025 de campagne ‘Nederland valt uit’ gelanceerd. Borden langs de snelweg, banners op tv, spotjes op radio, en zelfs op geldautomaten: ‘Nederland valt uit’. De boodschap is eenvoudig: weet wat je doet als alles stilvalt. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) coördineert de campagne samen met gemeenten, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Het gaat niet om paniek — het gaat om voorbereiding.Waarom is dit anders dan vroeger?
Vroeger was een stroomstoring een lokale zaak: een gebroken kabel, een storm. Nu is het een systeemfout — en mogelijk een doelgerichte aanval. Cyberaanvallen op energienetwerken zijn in Europa gestegen met 70% sinds 2020. Een enkel hackertje kan een transformator uitschakelen — en dan duurt het weken om die te vervangen. Geen enkele leverancier heeft reserves. De afhankelijkheid van het net is vele malen groter dan de meeste mensen beseffen. En als de stroom uitvalt, valt ook het internet, de banken, de supermarkten, de medicijnen. Het is geen enkel apparaat dat stopt. Het is de samenleving.
Wat kan je doen?
De NCTV geeft drie eenvoudige tips: 1) Houd een batterijradio, een zaklamp en reservebatterijen klaar. 2) Zorg dat je 72 uur lang kunt koken zonder stroom — bijvoorbeeld met een gasfles of een barbecue. 3) Houd cash in huis: minstens €200. De meeste automaten en pinapparaten werken niet zonder stroom. En neem een plan op voor je ouders, je buurman, je kinderen. Want in een crisis helpt geen technologie — alleen menselijk contact.Frequently Asked Questions
Waarom dreigt Nederland een stroomtekort terwijl we zoveel zon- en windenergie hebben?
Omdat zon en wind niet altijd aan zijn — en het net niet kan opslaan. Zonder gascentrales als buffer, die steeds vaker stil staan, ontstaan pieken waar het net niet tegen kan. Vanaf 2033 kan het net 15 tot 18 uur per jaar niet meer voldoen aan de vraag, volgens Compass Lexecon. Het is geen gebrek aan energie — het is een gebrek aan stabiliteit.
Welke gebieden in Nederland lopen het grootste risico op stroomuitval?
Volgens Enexis en Netbeheer Nederland zijn 22 regio’s kwetsbaar, met name Zuid-Holland, Zeeland, Utrecht, Noord-Brabant en delen van Gelderland. Deze gebieden hebben veel warmtepompen, veel elektrische auto’s, en oude netwerken. De capaciteit van de kabels is niet aangepast aan de stijgende vraag — vooral in de winteravonden.
Hoe lang duurt het om de stroom weer aan te zetten na een grote storing?
Bij een lokale storing: enkele uren. Bij een systemische storing — bijvoorbeeld na een cyberaanval of een samengaan van meerdere defecten — kan het weken duren. Sommige transformators zijn speciaal gemaakt en moeten uit het buitenland worden vervoerd. Er zijn geen reserveonderdelen op voorraad. Dat maakt het een kwestie van logistiek, niet van techniek.
Waarom is de campagne ‘Nederland valt uit’ zo dramatisch?
Omdat de overheid geen keus heeft. Als ze het serieus zouden doen, zouden ze een jaar lang moeten waarschuwen — maar dan zou niemand luisteren. De dramatische boodschap is bedoeld om mensen wakker te schudden. Het is geen schrikken — het is een noodzaak. De meeste Nederlanders zijn onvoorbereid, en dat is gevaarlijk.
Wat gebeurt er met ziekenhuisapparatuur als de stroom uitvalt?
Ziekenhuizen hebben back-upgeneratoren — maar die werken maximaal 72 uur met een volle brandstofvoorraad. Als de brandstof niet kan worden aangevoerd — omdat tankwagens geen benzine kunnen tanken zonder stroom — dan is het afgelopen. In de simulaties van de veiligheidsregio’s is dit een van de grootste knelpunten: geen brandstof, geen stroom, geen leven.
Is het waar dat cyberaanvallen een groter risico zijn dan natuurlijke oorzaken?
Ja. Volgens het Nationaal Cyber Security Centrum zijn cyberaanvallen op kritieke infrastructuur de grootste bedreiging. Een defecte transformator kan in een dag worden vervangen. Een hack die het hele netwerk verstoort, kan weken duren om te herstellen — en kan bewust worden uitgevoerd. De NCTV noemt dit ‘de nieuwe oorlog op de achtertuin’.
